In opdracht van Qterra B.V. heeft RAAP in maart 2026 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Tracé Dorpsstraat te Hazerswoude-Dorp in de gemeente Alphen aan den Rijn. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
• Tussen 13,6 en 11,2 m -NAP bevindt zich de top van het landschap uit de ijstijd met een niet nader te specificeren verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen van jager-verzamelaars uit de steentijd. Dit niveau wordt niet geraakt door de geplande ingrepen.
• Vanaf maaiveld – in het laaggelegen deel van het plangebied – tot 4,5 m diepte – in het Bovenland langs de Dorpsstraat – kan de top van het getijdenlandschap worden aangetroffen. Dit landschap was te nat voor bewoning en heeft een lage verwachting. Dit landschap ligt in het zuiden van het plangebied aan maaiveld.
• Vanaf maaiveld, in een antropogeen ophoogpakket en in de top van het Hollandveen zijn resten van bewoning uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd te verwachten.
• Als gevolg van de bebouwing in de diverse perioden en de aanleg van kabels en leidingen kan plaatselijk sprake zijn van verstoring van oudere archeologische resten.
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt geadviseerd om in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen.
Om de gespecificeerde verwachting te toetsen wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een karterende fase van een inventariserend veldonderzoek. Gezien de prospectiekenmerken is een booronderzoek niet geschikt. In de boor zal een recente verstoring niet goed onderscheiden kunnen worden van een oudere en juist die verstoringen maken in dit geval een groot deel van de archeologische sporen uit in de vorm van funderings- en uitbraaksleuven. Die zijn alleen goed zichtbaar in een gegraven ontsluiting. Normaal gesproken is dan een onderzoek met behulp van proefsleuven aan de orde. Het betreft hier echter een groot deel van het stratenpatroon van Hazerswoude Dorp. Dit zou betekenen dat de straten tweemaal open moeten: eenmaal voor het proefsleuvenonderzoek en eenmaal voor de werkzaamheden zelf.
Daarom wordt geadviseerd de werkzaamheden archeologisch te laten begeleiden, wat inhoudt dat een team van archeologen meekijkt tijdens de werkzaamheden zelf en zo de gelegenheid krijgt om wanneer resten van mogelijk archeologische aard worden aangetroffen deze te beoordelen en waarderen, en wanneer deze behoudenswaardig blijken te documenteren en veiligstellen (lees: opgraven).
Dit advies geldt niet voor gestuurde boringen maar alleen voor open ontgravingen. Het geldt niet voor zones die al eerder archeologisch zijn begeleid, niet voor de reeds door het ADC volledig opgegraven delen en niet voor het deel van het plangebied dat op de lager gelegen getijdenafzettingen ligt. Dit lager gelegen deel heeft een lage verwachting. Daar waar begeleiding wordt geadviseerd geldt dit in
ieder geval voor twee kleine delen van het tracé, alwaar volgens opgave van de opdrachtgever geen sprake is van geroerde grond. In het overige deel van het te begeleiden tracé kan sprake zijn van geroerde grond en is begeleiding mogelijk niet noodzakelijk. Dit zal tijdens de begeleiding snel genoeg blijken. Tenslotte zijn er vijftien locaties waar de te graven sleuven mogelijk de resten van bebouwing die er in het begin van de 19e eeuw stond doorkruisen, ook hier wordt begeleiding aanbevolen.
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Alphen aan den Rijn, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
