Laagland Archeologie heeft in november 2023 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Oude Barnevelderweg 5 te Garderen. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de uitbreiding van de beeldentuin in Garderen.Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.Geomorfologisch ligt het plangebied op een stuwwal met een droogdal. In wezen ligt het plangebied op de helling van deze stuwwal, dat bovenaan een stuwwalplateau vormt. Bodemkundig zijn holtpodzolgronden in grof zand te verwachten. Het bodemprofiel is mogelijk deels verstoord. Dit blijkt uit de scherpe begrenzing op het AHN en voorgaand onderzoek in het plangebied. Mogelijk is de scherpe begrenzing langs de noordelijke bebouwing echter ontstaan door een gedeeltelijke ophoging van het terrein. Vanwege de ligging op een helling van een stuwwal zijn er geen natuurlijke waterlichamen in het onderzoeksgebied.In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten vanaf het Laat Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd bekend. Resten uit deze periode kunnen ook in het plangebied worden verwacht. Binnen het onderzoeksgebied zijn ook enkele grafheuvels uit het Neolithicum tot Bronstijd bekend.In historische tijden (vanaf circa 1832) werd het terrein omschreven als een heidegebied. Door het plangebied liepen twee wegen. Uit oude kaarten blijkt dat in de noordelijk helft rekening is te houden met bodemverstoring als gevolg van bebouwing vanaf 1975. Het zuidelijke deel van het plangebied is aldoor onbebouwd geweest.Omdat het plangebied op grote afstand van natuurlijke waterlichamen ligt is de archeologische verwachting laag voor het Laat-Paleolithicum tot Vroeg-Neolithicum. De archeologische verwachting is hoog voor het Midden-Neolithicum tot Vroege Middeleeuwen op basis van de geomorfologische en bodemkundige situatie. Vanwege de ligging in een voormalig heidegebied is de archeologische verwachting middelhoog voor de Late Middeleeuwen tot Nieuwe Tijd.Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.Op basis van de onderzoeksresultaten wordt nader archeologisch onderzoek geadviseerd conform protocol 4003 IVO (landbodems), afgezien van grofweg het noordoostelijke en midden-oostelijke deel waar een verstoorde bodemopbouw is vastgesteld.Gelet op de te verwachten prospectiekenmerken en prospecteerbaarheid van een eventuele vindplaats wordt geadviseerd dit vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek conform de KNA Leidraad Inventariserend Veldonderzoek Deel: Proefsleuvenonderzoek (IVO-P).We adviseren in het bestemmingsplan een aanduiding omtrent archeologie op te nemen.In Bijlage 15 staat de zonering van de boven beschreven deeladviezen afgebeeld.Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Barneveld. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. Ch. van Eijk Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).