Laagland Archeologie heeft in augustus 2024 een Inventariserend veldonderzoek - karterende fase uitgevoerd aan de It Súd-locatie (Fase 3) te Hurdegaryp. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de ontwikkeling van een nieuwbouwwijk.Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4003.Dit onderzoek betreft een vervolg op een eerder uitgevoerd bureau en verkennend booronderzoek. RAAP heeft in november 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied. Uit de resultaten van het booronderzoek is gebleken dat het veen in het plangebied vrijwel geheel is afgegraven en opgenomen in de bouwvoor, lokaal resteert er nog een dun veenrestant op het dekzand. Het onderste archeologisch relevante niveau, de top van het dekzand, is vooral in het oostelijke perceel grotendeels intact. In het westelijke perceel is de laagopeenvolging voor een groot deel verstoord tot in het keizand/keileem en is er geen sprake meer van een archeologisch relevant niveau. In de intacte top van het dekzand kunnen archeologische resten uit de steentijd en Vroege Bronstijd aanwezig zijn. In het grootse deel van het westelijke perceel worden geen archeologische resten meer verwacht.In het noordoosten van het plangebied is een met organisch materiaal en secundair afgezet zand gevulde laagte aanwezig. De genese van deze laagte is op dit moment nog niet duidelijk is maar het kan niet worden uitgesloten dat het mogelijk een pingoruïne betreft. De omgeving van een dergelijke locatie zou vanwege de aanwezigheid van water reeds in de steentijd aantrekkelijk kunnen zijn geweest voor bewoning.Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied mogelijk archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom is geadviseerd dat als bij de planvorming niet kan worden voorkomen dat eventuele archeologische resten worden verstoord, aanvullend (karterend) onderzoek middels megaboringen (diameter 15 cm) in het de meest kansrijke delen van het plangebied uit te voeren. Voor een zone waar een gevulde laagte is vastgesteld is geadviseerd om door middel van elkaar kuisende raaien met boringen om de 5 m proberen vast te stellen of zich hier een pingoruïne bevindt en wat de dikte en mogelijke paleo-ecologische waarde is van de organische vulling binnen deze depressie. De archeologisch adviseur namens de gemeente Tytsjerksteradiel, Maaike Hoonhorst, Steunpunt Monumentenzorg Friesland (SMF) is meegegaan in het advies van RAAP.Het karterend booronderzoek heeft tot doel archeologische vindplaatsen op te sporen. Hiertoe zijn verspreid in het toegankelijke deel van het plangebied karterende boringen gezet. Relevante lagen van de boorkernen zijn gezeefd op archeologische indicatoren. In dit stadium is karterend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Tytsjerksteradiel. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevrouw Maaike Honshorst/Josje van Leeuwen, Steunpunt Monumentenzorg Friesland (SMF) Melding toevalsvondst Adviesdocument archeologie Steunpunt Monumentenzorg Fryslân 2 Mochten tijdens de werkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet onmiddellijk te worden gemeld aan de Minister (in de praktijk de gemeente als bevoegd gezag). Eventuele vondsten dienen gedurende 6 maanden, te rekenen vanaf de datum van de melding, ter beschikking te worden gesteld voor wetenschappelijk onderzoek