In opdracht van Wetterskip Fryslân heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd naar de locatie primaire waterkering te Schiermonnikoog, gemeente Schiermonnikoog. De aanleiding voor dit onderzoek is de voorgenomen versteviging van de Zeedijk en duinwaterkering op het eiland. De exacte ligging en omvang van de werkzaamheden zijn nog niet zijn vastgesteld, maar er is vooralsnog sprake van twee zoekgebieden. Het huidige bureauonderzoek betreft een inventarisatie van de archeologische waarden die binnen het plangebied aanwezig zouden kunnen zijn in de eerste fase van de planvorming.

De vraagstelling voor het onderzoek luidt: welke archeologische waarden zijn in het plangebied (mogelijk) aanwezig of kunnen worden verwacht? Om deze vraag te kunnen beantwoorden is in eerste instantie een archeologische quickscan geschreven. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat binnen de zoekgebieden vermoedelijk archeologische resten van de Atlantikwall aanwezig zijn, waarmee tijdens het opstellen van het Bestemmingsplan Buitengebied (vastgesteld op 2016-03-22) geen rekening is gehouden. Derhalve is besloten om een archeologisch bureauonderzoek op te stellen, om de landschappelijke, archeologische en historische gegevens nader toe te kunnen lichten.

Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerd verwachtingsmodel opgesteld. Hieruit blijkt dat voor de periode Paleolithicum – Late Middeleeuwen een lage archeologische verwachting geldt, met name door de landschappelijke ontwikkelingen die ervoor hebben gezorgd dat de vorm en ligging van het eiland sterk veranderd zijn sinds deze tijden. Voor de Nieuwe Tijd tot 1940 geldt eveneens een lage archeologische verwachting. Weliswaar hebben er tot de 17e eeuw nederzettingen, een buitenplaats en binnenhaven ten westen van het plangebied gelegen, maar deze zijn geheel verdwenen als gevolg van kustafslag en erosie. Hetzelfde geldt voor het in het noordwesten gelegen oude Badhotel. Voor archeologische resten uit de Tweede Wereldoorlog geldt een hoge archeologische verwachting. Op sommige plaatsen, zoals bij de Batterie ten noordoosten van de Badweg, zijn hiervan nog bovengrondse delen aanwezig. Op andere plaatsen worden hier op basis van ooggetuigenverklaringen nog ondergrondse resten van verwacht.

Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseert Sweco Nederland B.V. om een inventariserend veldonderzoek (IVO-O) uit te voeren naar de nog aanwezige resten van de Atlantikwall binnen de zoekgebieden, zodat hiermee rekening kan worden gehouden tijdens de planvorming. De exacte veiligheidsopgave en (omvang van) mogelijke fysieke (grondroerende) maatregelen in de duinen worden tijdens de verkenning nog onderzocht en aangescherpt. Geadviseerd wordt om het moment waarop en in welke omvang deze veldonderzoeken het beste plaats kunnen vinden gezamenlijk met de opdrachtgever nader te bepalen.