Inleiding In opdracht van Dusseldorp Infra Sloop en Milieu techniek B.V. heeft RAAP op 15 mei en 12 juni 2024 een archeologisch onderzoek (opgraving, variant archeologische begeleiding) uitgevoerd op het Raadhuisplein in de gemeente Ede. De aanleiding voor het onderzoek vormt het voornemen om binnen het plangebied een stadspark te realiseren. In het plangebied worden onder andere wadi’s gegraven.Hierbij zal de bodem plaatselijk verstoord worden, waarbij eventueel aanwezige archeologische resten geroerd kunnen worden.Het doel van het onderzoek was het documenteren van gegevens en het veiligstellen van mogelijk aanwezige archeologische resten om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden.Tijdens de archeologische begeleiding zijn gedurende twee werkdagen de graafwerkzaamheden archeologisch begeleid. Er is circa 265 m² onderzocht. In alle werkputten is één vlak aangelegd. Hierbij is slechts in één sleuf de top van de C-horizont bereikt, het niveau waarop archeologische sporen zich kunnen aftekenen. Deze bevond zich rond 1,40-1,50 m -mv (24,1 m NAP). Hier zijn geen archeologische sporen of vondsten aangetroffen. Dit is de enige zone waarvan met zekerheid gesteld kan worden dat daar geen archeologische waarden aanwezig zijn. In het resterend deel van het plangebied waren de bodemingrepen niet diep genoeg om tot het prehistorische of middeleeuwse sporenniveau te komen. Hier kunnen dus nog archeologische waarden aanwezig zijn.Het plangebied ligt op de flanken van een stuwwal waar in het Weichselien dekzand is afgezet. Door bemesting van het terrein met dierlijke mest en plaggen is een plaggendek ontstaan. Vermoedelijk gebeurde dat vanaf de late middeleeuwen. In de 19e eeuw zijn terrassen aangelegd binnen het akkercomplex (‘de Trapakkers’). Bij het archeologisch onderzoek kon echter geen onderscheid gemaakt worden tussen eventuele verschillende terrassen. Hiervoor was het onderzoeksgebied met 12 m breedte te klein.In de jaren ’30 van de 20e eeuw neemt de bewoningsdichtheid van Ede toe en verschijnt de eerste bebouwing in het plangebied. In het plaggendek zijn sporen (verstoringen) uit deze periode aangetroffen, waaronder een bakstenen put op een diepte van circa 24,26 m NAP (0,75 m -mv). De put is gedempt met zand en puin maar ook met afgedankt huisraad: er zijn fragmenten van drie verschillende theepotten en een theekopje geborgen. Van één theepot kon herleid worden dat deze beschilderd is in het atelier van Fransiska Hirsch in Dresden (Duitsland) tussen 1893-1896. De andere theepot is beschilderd in Japan in de jaren 1930.In de jaren ’70 is ten noorden van het plangebied het raadhuis van Ede gebouwd. De woningen binnen het plangebied moesten daarbij plaats maken voor een parkeerterrein. Dit parkeerterrein is een aantal keer herontwikkeld. Zo is deze in 2008 omgebouwd tot een getrapte helling met daarbinnen verschillende paden, om bij het huidige project opnieuw te worden heringericht tot stadspark.Aanbevelingen Met deze opgraving is de wetenschappelijke informatie die bij de realisatie van het stadspark bedreigd werd ex situ bewaard, zodat verder archeologisch veldonderzoek niet meer aan de orde is. Er zullen voorlopig geen bodemingrepen meer plaatsvinden die het archeologisch archief bedreigen. Echter, isslechts in een kleine zone gegraven tot op de C-horizont (het archeologisch leesbare sporenniveau). In het overgrote deel van het plangebied reikten de bodemingrepen niet diep genoeg en hier kan niet uitgesloten worden dat er een archeologische vindplaats aanwezig is. Daarom verdient het nog aanbeveling om ook bij toekomstige bodemingrepen in het plangebied een archeologisch onderzoek te laten plaatsvinden en het terrein niet direct vrij te geven voor de toekomstige ontwikkelingen.
