In opdracht van Cavel Holding B.V. heeft RAAP in januari/februari 2026 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Hoge Neerstraat 1 te Etten-Leur in de gemeente Etten-Leur (figuur 1).
Het onderzoek vond plaats in het kader van de geplande herontwikkeling van het terrein. In het plangebied heeft een schuur gestaan die recentelijk is afgebrand. De locatie van de afgebrande schuur wil men herontwikkelen tot indoor-speeltuin. Daarvoor dient eerst de oude fundering van de schuur te worden verwijderd. De verwijdering van de fundering bedreigt mogelijk daaronder aanwezige
archeologische resten. Daarnaast vinden rondom de al bestaande bebouwing binnen het perceel een aantal andere werkzaamheden plaats voor de herontwikkeling. De exacte werkzaamheden en dieptes hiervan zijn nog niet bekend.
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
• In het plangebied worden middenpleistocene terrasafzettingen met een dunne laag dekzand uit het Laat-Glaciaal verwacht. In het Holoceen heeft zich hierin een veldpodzolbodem ontwikkeld. In de late middeleeuwen/nieuwe tijd is een antropogeen eerddek aangebracht, waardoor de bodem nu als hoge enkeerdgrond kan worden geclassificeerd.
• Het plangebied is, in tegenstelling tot andere delen in de omgeving van Etten-Leur, nooit bedekt geweest met veen, waardoor het gebied mogelijk vanaf het laat-mesolithicum tot in de middeleeuwen bewoonbaar was. Het vermoedelijk aanwezige esdek bevestigt dat het gebied rondom het plangebied lange tijd als landbouwgrond in gebruik is geweest. Echter is er ook bekend dat in het plangebied mogelijk een verdedigingswerk heeft gelegen en een oud erf, waardoor het esdek hier mogelijk niet meer intact is.
• Aan de hand van beschikbaar kaartmateriaal is bekend dat in de late middeleeuwen en nieuwe tijd een woonerf aanwezig was in het plangebied, waarvan de bewoningsgeschiedenis tot in de 16e eeuw is achterhaald. Er geld daarom voor het plangebied een hoge verwachting voor het aantreffen van resten van dit erf.
• Naast dit erf is uit een archeologische vondstmelding en de archeologische verwachtingskaart van de gemeente bekend dat hier ook mogelijk een versterking aanwezig is, daterend uit de late middeleeuwen en/of nieuwe tijd. Bij de melding in Archis zit geen documentatie waardoor niet duidelijk is wat er precies is aangetroffen. Echter is de melding wel leidend voor het advies en verwachting en dient hier, ondanks het ontbreken van documentatie, wel rekening mee
worden gehouden.
• Vanaf 1938 is bekend dat in het plangebied een schuur aanwezig is. Deze is recentelijk afgebrand. De funderingen van deze schuur zijn nog aanwezig. De mate van verstoring door de bouw van deze schuur is niet bekend.
Uit het bureauonderzoek blijkt dat in het plangebied resten van een historisch erf en een verdedigingswerk uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd zijn te verwachten. Deze resten worden vanaf het maaiveld verwacht in de vorm van bakstenen funderingen en muurwerk, greppels en sloten. Deze resten worden bedreigd bij de voorgenoemde verwijdering van de betonvloer en onderliggende funderingen.
De volgende stap in het archeologisch proces is het toetsen van de archeologische verwachting door middel van een inventariserend veldonderzoek. Omdat voornamelijk grondsporen en funderingsresten/muurwerk worden verwacht, adviseert RAAP om dit onderzoek ui t te voeren in de vorm van een karterend/waarderend proefsleuvenonderzoek. Dit onderzoek heeft tot doel de verwachte vindplaats te begrenzen en te waarderen.
Binnen het plangebied liggen de fundering en betonvloer van een afgebrande schuur. Deze zullen worden verwijderd. De vloer moet worden verwijderd voordat archeologisch onderzoek kan plaatsvinden. De overige funderingsresten kunnen in dit stadium nog blijven zitten. Het verwijderen van de vloer kan het best worden gedaan in de vorm van een archeologische begeleiding, als onderdeel van het proefsleuvenonderzoek. Hierna kan het proefsleuvenonderzoek worden uitgevoerd tussen de bestaande fundering en binnen de contouren van de nieuwe schuur. Het onderzoek richt zich specifiek op de resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd, maar ook de verwachting voor eerdere periodes (laat-paleolithicum -vroege middeleeuwen) zal worden getoetst. Wanneer er behoudenswaardige archeologische resten worden aangetroffen, wordt, gezien de beperkte omvang van de nieuwe schuur, geadviseerd om het proefsleuvenonderzoek direct op te schalen naar een opgraving. Na de opgraving kan het gebied verder bouwrijp worden gemaakt en de ondergrondse fundering worden verwijderd.
Daarnaast geld voor de rest van het plangebied hetzelfde advies. Wanneer de overige werkzaamheden binnen het plangebied bekent zijn, dient op deze locaties ook een proefsleuvenonderzoek te worden uitgevoerd. Eventueel kan aan de hand van het onderzoek op de locatie van de nieuwe schuur worden bepaald hoe op deze overige locaties het beste gewerkt kan worden en of de verwachting aangepast dient te worden.
Een archeologisch proefsleuvenonderzoek (variant archeologische begeleiding), met mogelijke doorstart naar een opgraving, dient te worden uitgevoerd aan de hand van een door het bevoegd gezag goedgekeurd programma van Eisen.
Daarnaast geld voor het uitvoeren van eventuele werkzaamheden waar geen archeoloog bij aanwezig is dat indien onverwacht archeologische resten worden aangetroffen conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
