ADC ArcheoProjecten heeft in februari 2022 een archeologische opgraving uitgevoerd in het plangebied Marslanden-Havezate Es te Collendoorn, gemeente Hardenberg. In het plangebied is nieuwbouw gepland in de vorm van woningen op ruime kavels met een landelijke uitstraling. Uit eerder proefsleuvenonderzoek zijn twee vindplaatsen naar voren gekomen die op basis van inhoudelijke en fysieke kwaliteit door het bevoegd gezag als behoudenswaardig zijn aangemerkt. In het zuiden van het plangebied is een prehistorische vindplaats aanwezig met sporen van mogelijke akkers uit het Neolithicum en de Bronstijd en de periferie van bewoning uit diezelfde perioden en de IJzertijd. In het noordwesten van het plangebied zijn resten van de Havezate Collendoorn en mogelijke voorgangers bewaard gebleven. Omdat behoud in situ niet mogelijk was, heeft het bevoegd gezag gesteld dat de twee vindplaatsen voor zover gelegen binnen de uit te geven bouwkavels voorafgaand aan de realisatie van de nieuwbouwplannen door middel van een opgraving moesten worden onderzocht.