Laagland Archeologie heeft in mei 2021 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Steggerdaweg 11 te Steggerda. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de bouw van een nieuwe stal, de aanleg van een mestbasin en een aantal sleufsilo’s en de verbreding van een bestaande sloot.Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.Op basis van de inventarisatie kan het volgende geconcludeerd worden. Het plangebied ligt grotendeels in een oud rivierdal. Tegen het einde van het Weichselien en vroege Holoceen is dit dal deels opgevuld met dekzand, maar het bleef een relatief laaggelegen, vochtig terrein. Vanaf of na het Laat-Neolithicum kon zich hier veen ontwikkelen. Vanaf het moment dat veengroei plaatsvond, was het terrein niet meer geschikt voor menselijke bewoning. Gelet op de landschappelijke ligging is lemig dekzand te verwachten binnen 120 cm –mv. Waarschijnlijk is geen podzol aanwezig. Daarbovenop ligt het restant van een veenpakket. Bovenop het veenpakket is waarschijnlijk een zandpakket aangebracht en vermoedelijk is het nog resterende veen vermengd met zand en/of compost. In de wijde omgeving zijn geen archeologische resten bekend. Pas in de loop van de Late Middeleeuwen – tijdens de veenontginningen - raakte het gebied weer bewoond. Het huidige Steggerda is in ieder geval rond 1573 op de huidige locatie aanwezig. In de tweede helft van de vorige eeuw heeft ruilverkaveling plaatsgevonden. Daarbij zijn een aantal sloten in en rond het plangebied gedempt. Het noordelijk deel van de nieuwe sloot ligt buiten de oude rivierbedding Gezien de relatief lage ligging en aldoor vochtige omstandigheden geldt op de locatie van de nieuwe stal, mestbasis en sleufsilo’s een lage verwachting op bewoningsresten voor de periode laat-Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Langs de Steggerdavaart en (met name) in het zuidelijke plangebied kunnen resten vanaf de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd worden verwacht, maar op oude kaarten is het plangebied aldoor onbebouwd gebleven; de oude bewoningskern van Steggerda lag zuidelijker, met name direct langs de ontginningsas, de latere Steggerdaweg. In dit deel van het plangebied kunnen watergerelateerde resten voorkomen, met name voor wat betreft de periode Mesolithicum – Neolithicum. Te verwachten resten houden in dat geval vooral verband met jacht en visvangst (boomstamkano’s, fuiken en/of visweren). In het noordelijke deel van de nieuwe watergang ligt dekzand vermoedelijk aan of vlak onder het maaiveld. Tot aan de veengroei – dus de periode Mesolithicum – Neolithicum) kunnen hier resten van bewoning worden verwacht. Vooral voor jagers/verzamelaars was dit landschappelijk dynamische gebied mogelijk een aantrekkelijke vestigingslocatie al duidt het ontbreken van een podzolbodem op vochtige omstandigheden.Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.De resultaten van het booronderzoek bevestigen het verwachtingsmodel. In het bouwblok is sprake van een oude, met dekzand opgevulde rivierbedding. In de loop van het Holoceen is dit lagere deel opgevuld met veen. De aanwezigheid van gyttja duidt erop dat hier langdurig sprake was van stilstaand water. In het onderliggende dekzand is geen sprake van bodemvorming. Waarschijnlijk was het terrein aldoor te nat om bodemvorming mogelijke te maken. Ook op de locatie van de te verbreden sloot is geen podzolprofiel gezien. Dit kan impliceren dat een oorspronkelijk podzolprofiel is verdwenen door egalisatiewerkzaamheden en/of verploeging, of dat hier nooit bodemvorming is geweest, ook hier vanwege te vochtige omstandigheden. Specifiek in het bouwblok kunnen nog watergerelateerde resten aanwezig zijn. Dergelijke resten zijn alleen door middel van intensief en grootschalig gravend onderzoek op te sporen. De omvang van de geplande ingrepen is beperkt. De kans dat eventueel aanwezige archeologische resten daadwerkelijk worden verstoord door de ingrepen is erg klein. Om deze reden adviseren we geen vervolgonderzoek.De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Weststellingwerf. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevrouw J. van Leeuwen, Steunpunt Monumentenzorg Fryslân. Dit rapport is niet beoordeeld.Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).
