Op de kop van de Schoolstraat in Nederweert staan al sinds 1853 de opeenvolgende gebouwen van de aanvankelijk openbare lagere (jongens-)school van Nederweert, de later bijzonder lagere St. Lambertusschool. Ooit stond hier het zogenaamde Hooghuijs, een huis en boerderij van zeer grote afmetingen. De bewoningsgeschiedenis is vanaf ca. 1550 vrij goed bekend. Van 1595 tot 1615 was het bezit van zekere Ariaen Bruins, die gehuwd was met een onechte dochter uit een adellijke familie Van Thoreel genaamd Goer. Vanaf 1636 was het eigendom van Michiel Beijs, scholtis van Nederweert en voorzitter van de leenhof van de Heer van Weert en Nederweert. Ook zijn schoonfamilie, de Haes (in het begin van de 18e eeuw een der machtigste families in Nederweert) bewoonde het Hooghuijs. Vanwege deze voorname status zal dit huis zijn naam Hooghuijs hebben gekegen, naar analogie van vele voorbeelden uit de Brabantse Kempen. In 1750 verkochten de erfgenamen De Haes het huis en werd het tussen 1793 en 1811 afgebroken. Het feit dat het huis gedurende de periode 1595-1782 bezit was van lage adellijke families, roept een belangrijke vraag op. Was het een oude adellijke huizing met wellicht laatmiddeleeuwse roots, die vanwege zijn omvang en naam dat soort bewoners en eigenaren aantrok? Of was het een grote maar gewone boerderij die, naarmate de eigenaren van hogere standing werden, langzaamaan het Hooghuijs werd genoemd? Feit is dat de benaming Hooghuijs pas voor het eerst in de nadagen van zijn geschiedenis als zodanig wordt genoemd, hetgeen lijkt te pleiten voor het de tweede hypothese. Een groot deel van het voormalige Hooghuijs wordt bedekt doort de moderne bebouwing ter plaatse of wordt verondersteld aangetast te zijn door de oudere schoolgebouwen op deze locatie. Alleen het meest westelijke deel van het terrein, ter plaatse van het huidige plantsoen met H. Hartbeeld, heeft de grootste archeologische potentie. Hier wordt een bijgebouw en stenen omheiningsmuur van het Hooghuijs verwacht. Grondradaronderzoek zou hier een eerste stap in het onderzoek kunnen zijn.
Date: 2018
