De regio Kennemerland, grofweg het gebied dat ligt op de plek van het voormalige Oer-IJ estuarium, staat centraal in deze publicatie. De kustzone van Kennemerland met strandwallen en oude duinen bleef vanaf de prehistorie permanent bewoond. Hier ontstonden in de Vroege Middeleeuwen domeinhoven, waar de eerste kerkjes werden gebouwd. Van daaruit werden de veengebieden ontgonnen. Hierdoor daalde het veenland en ontstonden grote meren, die vanaf de 16e eeuw werden drooggelegd. Dankzij een complex systeem van watermanagement, scheepvaart en een vroege vorm van industrie bleef het gebied bewoonbaar en raakte het steeds dichter bevolkt. Deze toenemende verstedelijking in combinatie met het altijd aanwezige water, vormt een belangrijke historisch-archeologische karakteristiek van het landschap in dit gebied.
Deze omvangrijke publicatie beschrijft twaalf verschillende thema’s en microregio’s. Zo komen droogmakerij De Beemster met het rijke verleden van buitenplaatsen, het ontstaan van de stolpboerderij als stedelijk verschijnsel en de ontwikkeling van de Kennemer windmolens aan bod. Ook wordt het militair-strategische landschap behandeld, de vroege industri le revolutie aan de Zaan en de dynamische periode van middeleeuwse veenontginningen. Als microregio’s worden Egmond als bestuurlijk, religieus en economisch middelpunt van de regio en domeinhoven als Vronen-Oudorp beschreven. Uit al deze thema’s komt naar voren dat de weerslag van vroegere bewoning of landgebruik in de bodem niet altijd duidelijk terug te vinden is. Sporen kunnen zijn vergaan door verdroging van veen, weggeslagen door oprukkend water of vergraven door latere activiteiten. Deze studie laat zien hoe versnipperde archeologische- en historisch geografische kennis per deelgebied of onderwerp gebundeld kan worden om zo het netwerk van de landschapsontwikkeling in beeld te brengen. De zo ontstane landschapsbiografie kan een waardevolle basis vormen voor het archeologisch beschermingsbeleid van gemeenten. De publicatie is geschreven door Gerard Alders die hiermee begin 2025 promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam.
