Laagland Archeologie heeft in november 2023 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Ellertsweg 4 (ong) te Ellertshaar. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de al voltooide aanleg van een waterpartij en een te bouwen paviljoen. Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.Het plangebied ligt in een beekdal. Vermoedelijk zijn verspoelde dekzanden te vinden in het plangebied, wellicht ook hellingafspoelingen. Het terrein is tussen 2750 ? 1500 voor Chr. met veen bedekt geraakt. Dit veen kon zich deels tot in de vroege 19e eeuw handhaven. Tegenwoordig is het veen nagenoeg verdwenen. Bodemkundig zijn lemige veldpodzolgronden te verwachten. Het terrein is tussen 1832 en 1900 ontgonnen tot grasland. Op basis van eerder archeologisch onderzoek kan sprake zijn van een intact podzolprofiel, maar ook van een tot in de C-horizont verstoorde bodem. In de omgeving zijn een aantal losse vondsten uit het Mesolithicum ? Neolithicum bekend. Dit wijst op steentijdbewoning in de omgeving van het plangebied.Op basis van de landschappelijke situatie kunnen resten uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met Vroeg-Neolithicum verwacht worden (middelhoge verwachting). Resten van bewoning uit latere perioden worden niet verwacht. Wel kunnen resten voorkomen die samenhangen met beekdalen (zgn. off-site resten): dat gaat hier voornamelijk om depotvondsten, veenbruggen, fuiken en dergelijke. Aangezien het veen hier waarschijnlijk geheel is verdwenen, zullen van houten en vlechtwerkconstructies hooguit sporen van paalgaten en staakjes en dergelijke in de dekzandtop bewaard zijn gebleven. Dergelijke sporen zijn meestal heel ondiep vanaf de oorspronkelijke dekzandtop. Eventuele depotvondsten (hoofdzakelijk vuurstenen artefacten) liggen naar verwachting in de top van het oorspronkelijke dekzand, voor zover dat nog aanwezig is. Voor off-site resten kan een middelhoge verwachting worden aangehouden.Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de bodem tot in de C-horizont is verstoord. De kans dat het gebied nog archeologische resten met een intacte archeologische context bevat wordt daarom laag geacht. Op basis van de resultaten van het veldonderzoek wordt geadviseerd geen archeologisch vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor het aspect archeologie.Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Borger-Odoorn. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige.Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).
