ADC ArcheoProjecten in februari 2018 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op het Filippoterrein in Nijkerkerveen, gemeente Nijkerk. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen nieuwbouw van woningen. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat in het plangebied archeologische resten uit met name het Paleo- en Mesolithicum (jagerverzamelaars), en mogelijk uit het Neolithicum (vroege boerensamenlevingen) verwacht werden. Verwacht werd dat het plangebied in een gebied met dekzandwelvingen ligt. In dergelijke gebieden vond wel enige bewoning plaats, hoewel de dekzandruggen en –koppen de voorkeur hadden. Het zuiden van het plangebied leek op basis van AHN-beelden in een dekzandvlakte te liggen. Dergelijke gebieden waren, vanwege de lage ligging en vaak drassige omstandigheden, ongunstig voor bewoning. Vanaf het Neolithicum vernatte het gebied. Dit resulteerde in grootschalige veengroei binnen de Gelderse Vallei, waarbij hoogstwaarschijnlijk ook het plangebied met veen bedekt raakte. Naar verwachting was het onderzoeksgebied te nat voor bewoning. Pas in de Late Middeleeuwen, toen het gebied op grote schaal ontgonnen werd, vond opnieuw bewoning plaats. In de omgeving van het plangebied ontstond vanaf de Late Middeleeuwen een agrarisch gebied met verspreide boerderijen. Op basis van het 19e- en 20e-eeuwse kaartmateriaal was het plangebied in het begin van de 19e eeuw nog grotendeels in gebruik als heide en hierna raakte het in gebruik als akker- en weiland. De verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd was daarom laag. Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij is matig fijn, lichtgrijs dekzand aangetroffen zonder aanwijzingen voor bodemvorming. Dit zand is zwak tot sterk siltig, relatief slecht gesorteerd en bevat vaak grind. Op basis van deze eigenschappen is hier sprake van verspoeld dekzand. Het plangebied lijkt te liggen in een dekzandvlakte. De bouwvoor is sterk humeus tot venig, wat mogelijk een restant is van de afdekkende veenlaag die hier vanaf het Neolithicum gevormd is. De top van het dekzand is verstoord. In het centrale deel van het plangebied (boring 4-6) is de verstoring beperkt gebleven tot de recente bouwvoor (ca. 40 cm –mv). In het overige deel van het plangebied is de bodem tot minstens 90 cm –mv verstoord, waarbij hoogstwaarschijnlijk de bovenste ca. 60 cm van het dekzand verstoord is. In de top van het dekzand werden resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Neolithicum verwacht. Deze top is het noorden en uiterste zuiden door verstoringen opgenomen in de bovengrond. Bovendien vormde het plangebied waarschijnlijk geen gunstige vestigingslocatie in het verleden, vanwege de ligging in een laaggelegen deel van het dekzandgebied. Het niveau uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd bevindt zich direct aan het maaiveld. Op basis van het bureauonderzoek geldt echter een lage verwachting voor resten uit deze perioden, aangezien het plangebied tot in de 19e eeuw grotendeels in gebruik was als heidegebied. Archeologische resten worden om deze redenen niet meer verwacht. ADC ArcheoProjecten adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter nooit volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet.
