Laagland Archeologie heeft in maart-april 2022 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Woldweg te De Pol. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de geplande inrichting als natuurbegraafplaats.In eerste instantie waren 2000 natuurgraven voorzien, wat een bodemverstoring van ongeveer 4400 m2 zou opleveren. Naar aanleiding van de resultaten van het hieronder beschreven onderzoek is dit aantal bijgesteld naar in totaal 530 graven, wat – inclusief een gebouwtje – een verstoring van ongeveer 2036 m2 oplevert. De te verstoren natuurbegraafzones zijn buiten de in dit onderzoek vastgestelde zone met een hoge verwachting gepland. Deze verstoringsomvang blijft beneden de onderzoeksgrens van 2500 m2 die in het bestemmingsplan is vastgesteld. Derhalve is geen nader onderzoek nodig.Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.Het plangebied ligt op een hoge stuwwal. De bovenste circa 50-60 cm bestaat waarschijnlijk uit dekzand, waarin zich een veldpodzolbodem heeft gevormd. Het plangebied is tot circa 1909 niet ontgonnen en was in gebruik als heide. Van circa 1909 tot ongeveer 1935 was het hele terrein bebost. Vanaf 1935 is het noordoostelijke deel in gebruik genomen als akker. Door en rondom het plangebied lopen een aantal karrensporen. De jongste (gevormd tussen circa 1832 en 1900) loopt vanuit noordelijke richting door de meest westelijke hoek van het plangebied. Mogelijk liep ook door het oostelijke plangebied een karrenspoor. Deze was waarschijnlijk van voor 1832.Grenzend aan het noordelijke onderzoeksgebied ligt een AMK-terrein met diverse grafheuvels en sporen van bewoning uit de periode Neolithicum – IJzertijd. In en nabij het plangebied zijn enkele waarnemingen geregistreerd. Dit betreft vondsten van (grote) aantallen bewerkt vuursteen, waaronder een levaillois afslag (Midden-Paleolithicum). Vuursteen ligt hier in grote aantallen aan het maaiveld. Mogelijk was dit een locatie waar gedurende de prehistorie vuursteen werd gewonnen en bewerkt, hoewel bewoning zeker niet uit te sluiten is. Op het AHN en op oud kaartmateriaal zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van grafheuvels in het plangebied zichtbaar.In het plangebied worden resten uit de periode Midden-Paleolithicum tot en met Bronstijd-IJzertijd verwacht (hoge verwachting). Kampementen van jagers-verzamelaars (Laat-Paleolithicum tot en met Vroeg-Neolithicum worden in het plangebied niet verwacht. Dergelijke vindplaatsen zijn meestal nabij zoet waterbronnen te vinden (pingo-ruïnes, beekdalen of op landschappelijke overgangen van hooggelegen dekzanden naar lager gelegen, natte gronden. In het plangebied is daarvan geen sprake, maar in de omgeving wel.Voor resten van vroege landbouwers (Midden-Neolithicum – IJzertijd) geldt een hoge verwachting. Deze verwachting is gebaseerd op de nabije vindplaatsen en de landschappelijke omstandigheden. Uit eerder onderzoek elders in Nederland blijkt dat men met name in de IJzertijd de relatief vochtige podzolgronden met ondiep keileem opzocht. Daarvan is in het plangebied sprake. Vermoedelijk was tot aan ruwweg de IJzertijd sprake van moderpodzolgronden. Dit bodemtype biedt goede mogelijkheden voor toenmalige landbouwtechnieken.Voor latere perioden (Romeinse tijd tot en met Nieuwe Tijd) geldt een lage verwachting. Wel zijn karrensporen in een deel van het plangebied aanwezig. Vanuit cultuurhistorisch perspectief zijn deze waardevol.Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Naast verkennende boringen is tevens een veldkartering in de noordoostelijke helft van het plangebied uitgevoerd. Dit heeft geen archeologische indicatoren opgeleverd. Voor het verkennend booronderzoek zijn verspreid over het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de bodem in grote delen van het plangebied tot in de C-horizont is verstoord, maar dat die verstoring waarschijnlijk ondiep is. Hierdoor kunnen resten van eventuele vindplaatsen nog grotendeels intact zijn. De kans op een archeologische vindplaats wordt het hoogst geacht daar waar de top van de natuurlijke ondergrond relatief hoog ligt en waar dekzand aanwezig is.Aangezien de omvang van de geplande verstoring onder de vrijstellingsgrens in het bestemmingsplan blijft, is geen nader onderzoek noodzakelijk.Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Steenwijkerwold. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, de heer A. Vissinga.Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).
