In augustus, oktober en december 2025 heeft Geonius Archeologie in opdracht van de Vebego Groen een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor de locatie 9 te Wijlre (gemeente Gulpen Wittem) en locatie 12 te Colmont (gemeente Voerendaal). Aanleiding voor onderzoek vormt de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de herinrichting tot nieuwe natuur. De ingrepen die hiermee gepaard gaan kunnen eventuele archeologische waarden verstoren.
Op de 2 locaties heeft al een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek plaatsgevonden. Voor beide locaties werden met name intacte off-site vindplaatsen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd verwacht. Op locatie 12 kunnen bovendien beneden in het dal ook nog intacte waarden voorkomen uit de ijzertijd t/m vroege middeleeuwen. Op basis van het onderzoek werd vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een Inventariserend Veldonderzoek – Proefsleuven (IVO-P) variant archeologische begeleiding voor deze werkzaamheden waar de geplande ingrepen dieper dan 30 cm -Mv bereiken. De provincie Limburg alsmede de gemeenten Voerendaal en Gulpen-Witten hebben het uitgebrachte advies onderschreven.
De archeologische begeleiding op locatie 12 heeft geen archeologische waarden opgeleverd. Op locatie 9 zijn daarentegen archeologische resten uit de late middeleeuwen tot de nieuwe tijd aangetroffen. Het betreft een kuil die, gezien de geïsoleerde ligging en de situering op een helling, wordt geïnterpreteerd als een off-site fenomeen. Daarnaast zijn in de teelaarde meerdere losse vondsten uit dezelfde periode aangetroffen. Deze alledaagse voorwerpen worden beschouwd als secundair verspreide vondsten, waarschijnlijk afkomstig van bewerking of bemesting van het toenmalige akkerland. Op basis van de lage fysieke en inhoudelijke kwaliteit worden zowel het spoor als de vondsten niet als behoudenswaardig aangemerkt.
Geconcludeerd wordt dat de begeleiding geen aanwijzingen heeft opgeleverd voor de aanwezigheid van een behoudenswaardige archeologische vindplaats binnen de grenzen van de graafwerkzaamheden in het onderzoeksgebied. De resultaten van huidig onderzoek kunnen echter niet gebruikt worden om uitspraken te doen over de aanwezigheid en gaafheid van eventuele archeologische resten in de omgeving. De archeologische verwachting blijft hier nog steeds van kracht.
