In opdracht van Staatsbosbeheer Regio Noord, vertegenwoordigd door mw. J. Wolf, is een inventariserend archeologisch veldonderzoek uitgevoerd op negen locaties in de natuurgebieden Terwispeler Grootschar en De Mersken nabij Terwispel en Beetsterzwaag. De aanleiding voor het onderzoek zijn de in het gebied geplande bodemingrepen ten behoeve van natuurontwikkeling. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een veldonderzoek.Hege Geasten 1-3De volgens de bodemkaart in het onderzoeksgebied aanwezige podzolbodem is deels intact. Uit het terrein en de directe omgeving zijn geen archeologische waarden gemeld. Tijdens het veldwerk zijn in de bodem en aan het oppervlak geen archeologische indicatoren aangetroffen. Vanwege de grote gaafheid van het bodemprofiel zijn onverstoorde archeologische grondsporen niet uit te sluiten. Geadviseerd wordt bodemingrepen in het terrein tot een minimum te beperken en waar mogelijk niet dieper dan onder het niveau van de bouwvoor (ongeveer 30 cm beneden maaiveld) uit te voeren. Op basis van de huidige staat van kennis zijn verdere beperkende en/of beschermende maatregelen niet wetenschappelijk verdedigbaar. Archeologisch vervolgonderzoek wordt voor de onderzoekslocatie Hege Geasten 1-3 dan ook niet noodzakelijk geacht. De resultaten beantwoorden niet aan het archeologisch verwachtingsmodel.Hege Geasten 4-6Op grote delen van het terrein is het oorspronkelijk aanwezige podzolprofiel verstoord. Alleen in het uiterste noorden en zuiden van het westelijke perceel (zie Figuur 7) is een intacte podzolbodem aangetroffen. Uit het gebied en de directe omgeving zijn geen archeologische waarden bekend. Tijdens het veldwerk zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. De kans op onverstoorde archeologische sporen is alleen in het uiterste noorden en zuiden van het westelijk perceel aanwezig. In deze delen wordt het uitvoeren van bodemingrepen sterk afgeraden. Voor de overige delen van de onderzoekslocatie Hege Geasten 4-6 zijn verdere beperkende en of beschermende maatregelen niet wetenschappelijk verdedigbaar. Archeologisch vervolgonderzoek is niet noodzakelijk. De resultaten beantwoorden niet aan het archeologisch verwachtingsmodel.Terwispeler Grutskar 7De bodem op de onderzoekslocatie Terwispeler Grutskar is vrijwel geheel verstoord. Uit de onderzoekslocatie zelf en de directe omgeving zijn geen archeologische waarden bekend. Tijdens het veldonderzoek zijn ook geen archeologische resten gevonden. De kans op onverstoorde archeologische grondsporen is klein. Beperkende en/of beschermende maatregelen zijn op basis van de huidige staat van kennis voor de onderzoekslocatie Terwispeler Grutskar niet wetenschappelijk verdedigbaar. Het uitvoeren van verder archeologisch onderzoek is voor deze locatie niet nodig. De resultaten beantwoorden niet aan het archeologisch verwachtingsmodel.Hege Geasten-Zuid 11Het volgens de bodemkaart aanwezige podzolprofiel is op de onderzoekslocatie Hege Geasten-Zuid vrijwel geheel intact. In het zuidoostelijk deel van het perceel (boringen 65 tot en met 68, zie Figuur 12) is veen aangetroffen. Hier heeft geen bodemvorming plaatsgevonden. Hoewel uit het plangebied en de directe omgeving geen archeologische waarden bekend zijn en deze tijdens het veldwerk ook niet zijn aangetroffen, zijn onverstoorde archeologische grondsporen in het terrein niet uit te sluiten. De relatief hoge ligging van het terrein en de blijkens de veenvorming waarschijnlijke nabijheid van water in vroeger tijden maakte de locatie ideaal voor prehistorische bewoning. Geadviseerd wordt het aantal boringen op het noordelijke en zuidwestelijke deel van het terrein te vergroten tot een boordichtheid van 20 (mega)boringen per hectare. De kans om eventueel aanwezige archeologische waarden te vinden wordt daardoor vergroot. Het zuidoostelijke, nattere deel van het perceel kan bij dit onderzoek buiten beschouwing blijven.Bouwespolder 12In het overgrote deel van het plangebied heeft geen bodemvorming plaatsgevonden. In alle boringen is veen waargenomen. In het noordoosten van het perceel is een zandkop aanwezig waarin wel een podzolprofiel is gevormd. Dit profiel is grotendeels intact. De verdichtende (mega)boringen die tijdens het veldwerk zijn uitgevoerd (zie Figuur 15), hebben geen archeologische indicatoren opgeleverd. Uit ARCHIS zijn ook geen archeologische waarden uit de onderzoekslocatie en de directe omgeving bekend. Op grond van de huidige staat van kennis zijn beperkende en/of beschermende maatregelen niet wetenschappelijk verdedigbaar voor het terrein Bouwespolder. Archeologisch vervolgonderzoek is niet noodzakelijk, aangezien de resultaten niet beantwoorden aan het archeologisch verwachtingsmodel.Voor alle terreinen of delen daarvan waarvoor geen archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd wordt, geldt dat indien bij bodemingrepen onverhoopt archeologische resten en/of grondsporen worden gevonden, deze gemeld dienen te worden bij de gemeente Opsterland.
