ADC Maritiem heeft in samenwerking met Baars CIPRO een waarderend onderzoek uitgevoerd van een scheepswrak in de Beneden IJssel bij Kampen. Het betreft een kogge-achtig wrak met een lengte van 20 meter en een breedte van 8 meter dat naar aanleiding van dit onderzoek de werknaam IJsselkogge heeft gekregen. Het wrak is in 2011 gevonden tijdens archeologisch vooronderzoek dat in verband met de voorgenomen zomerpeilverdieping is uitgevoerd.Het veldwerk is verricht van 15 t/m 31 oktober 2012. In deze periode zijn het wrak en de directe omgeving ervan in kaart gebracht. Buiten de wraklocatie zijn 14 objecten aangetroffen, waaronder twee kleinere scheepswrakken en drie constructieonderdelen die zo goed als zeker bij de IJsselkogge horen.De bij de IJsselkogge aangetroffen wrakken betreffen een aak-achtig vaartuig (minimaal 8 meter lang) en een punter-achtig vaartuig (13 meter lang).Door middel van verschillende onderwatertechnieken zijn de wrakken en objecten gedocumenteerd en onderzocht. Daarnaast zijn sectorscanopnamen en multibeamopnamen van de vindplaats gemaakt.Aanvullend scheepsarcheologisch onderzoek is verricht aan los aangetroffen scheepsonderdelen, die gedurende het veldwerk aan boord zijn gehaald. Aan het wrak te relateren vondsten zijn niet aangetroffen.Verder heeft divers specialistisch onderzoek plaatsgevonden. Op basis van dendrochronologisch onderzoek is vastgesteld dat de bouw- en ondergangs- of afzinkdatum van de IJsselkogge tussen 1400 en 1450 n. Chr. ligt. De dendrochronologie ondersteunt een gelijktijdige datering van de aak-achtige en de IJsselkogge. De punter-achtige kan vooralsnog niet gedateerd worden, maar vertoont scheepsbouwkundige kenmerken die een gelijktijdige datering aannemelijk maken. Ander specialistisch onderzoek was gericht op scheepsbouwkundige details (breeuwsel en sintels) en de conserveringstoestand van de IJsselkogge.De inhoudelijke conclusie van het onderzoek is dat er sterke aanwijzingen zijn voor opzettelijke afzinking van de drie wrakken. Binnen de veranderende maritiem landschappelijke context van Kampen in de 15e eeuw, waar verzanding een groot probleem vormde voor de bevaarbaarheid van de IJssel, is het niet ondenkbaar dat het gaat om een vorm van middeleeuws watermanagement. De wrakken kunnen zijn afgezonken om de rivier (gedeeltelijk) af te dammen, te versmallen of om te buigen. Naast deze theorie zijn echter ook andere scenario’s denkbaar. Omdat het waarschijnlijk gaat om afzinking in één moment in de 15e eeuw, horen de wrakken en de objecten bij elkaar en moet het geheel gezien worden als één vindplaats.Uit de afweging van de criteria voor het opstellen van een selectieadvies is naar voren gekomen dat de vindplaats op bijna alle aspecten (belevingswaarde, fysieke kwaliteit en inhoudelijke kwaliteit) maximaal scoort. Uit het waarderend onderzoek volgt dan ook het selectieadvies dat de vindplaats behoudenswaardig is. De eerste optie die onderzocht zal moeten worden is in hoeverre het scenario van fysieke bescherming van de vindplaats om behoud in situ te realiseren haalbaar.

Date Submitted: 2012-11-29