In opdracht van de gemeente Sint-Michielsgestel werden civieltechnische werkzaamheden op en rond het Petrus Dondersplein in deze gemeente door BAAC bv archeologisch begeleid. Vanuit de historische achtergrond was een rijk bodemarchief aannemelijk, hoewel in het verleden vele verstorende bodemingrepen hebben plaatsgevonden. Deze begeleiding vond plaats tussen 1 november 2005 tot 24 april 2006. De werkzaamheden werden in meerdere fasen uitgevoerd. Fase 1 betrof een sleuf ten behoeve van gas- en elektraleidingen op het Petrus Dondersplein (werkput 1, begeleid op 1 en 10 november 2005). Fase 2 behelsde het aanleggen van riolering in de Torenstraat (werkput 2) en op het Petrus Dondersplein (werkput 3; beiden begeleid van 14-16 februari 2006). Fase 3 betrof het vernieuwen van de riolering aan de oostzijde van het Petrus Dondersplein (werk put 4 en 5), waarvan de begeleiding plaatsvond van 21 tot 30 maart 2006. De laatste fase (4) betrof de werkzaamheden aan de noordzijde van het Petrus Dondersplein (werkput 6), begeleid 20 tot 24 april 2006. Hoewel niet alle graafwerkzaamheden daadwerkelijk begeleid werden, zijn in het vlak van de verschillende sleuven geen archeologische sporen waargenomen. De begeleiding beperkte zich daardoor tot het documenteren van relevante delen van de profi elen, waarbij zowel de aanwezige sporen als de bodemopbouw werden gedocumenteerd. De bodemopbouw was conform het geologische model: de ondergrond bestond uit fijn dekzand met dunne humeuze bandjes. Dit kon als stuifzand geïnterpreteerd worden. Daarbovenop lag het restant van een ophogingslaag, waarvan de top in de 30-er jaren van de vorige eeuw bij egalisatie van het plein verwijderd was. De bovenste laag was de vleilaag ten behoeve van de pleinbestrating. Onder deze ophogingslagen kwamen enkele ingravingen tevoorschijn, met in de vulling menselijk botmateriaal en bouwpuin. Hoewel deze ingravingen de gedachte aan begravingen opriepen, moeten ze eerder beschouwd worden als subrecente kuilen die met grond van het in 1932 geruimde kerkhof werden opgevuld. Deze ingravingen bevonden zich voornamelijk aan de noordelijke rand van het plein. Naar het midden van het plein gravende werd waargenomen dat de hoeveelheid fijn bouwpuin in de ophogingslagen toenam. Dit kon geassocieerd worden met een van de gesloopte kerkgebouwen, waar het plein zo rijk aan is geweest. Aan de oostzijde van het plein werden in de bovenste lagen van de bodemopbouw enkele oude straatniveau?'s gedocumenteerd. Enkele roestrijke lagen zijn mogelijk met de oude trambaan geassocieerd. De lagen onderin het profiel duidden op oudere bewoning in de nabijheid. In de zuidelijke strook van de Torenstraat werden een viertal muurresten gedocumenteerd, bestaande uit rode bakstenen die met kalkmortel gemetseld waren. Deze vormden een samenhangend onderdeel van de voormalige ommuring van het kerkterrein van voor 1832. Circa 10 meter ten zuiden van de Torenstraat werd een fundering waargenomen, eveneens uit rode baksteen met kalkmortel. Deze moet het meest waarschijnlijk gezien worden als het restant van een steunbeer van de Waterstaatskerk van 1839. Aan de zuidoosthoek van het plein, nabij de Schijndelseweg, was een fundering weg gegraven. Deze moet afkomstig zijn van oude bebouwing, die voor een deel nog onder het plein aanwezig is. Geconcludeerd moet worden dat ondanks eerdere bodemingrepen op het plein nog grote delen van de bodem ongestoord zijn. Het belang van enkele vroegmiddeleeuwse vondsten duidt op het mogelijk aantreffen van bewoningssporen uit deze periode in de ongestoorde delen van het bodemarchief in het centrum van Sint-Michielsgestel.
BAAC 05.321
Date: 1 november 2005- 24 april 2006 (onderzoek)
