Inleiding In opdracht van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft RAAP van 25 oktober tot en met 1 december 2017 een archeologische opgraving uitgevoerd in het kader van de ontwikkeling van plangebied Ambachtsezoom in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.Het voornaamste doel van het onderzoek was het veiligstellen van de wetenschappelijke informatie (behoud ex situ).Landschap Het plangebied ligt in het centrum van de Zwijndrechtse Waard. Uit het onderzoek is gebleken dat de basis van de bodem in het plangebied bestaat uit mineraalarm veen. Het veen is afgedekt met natuurlijke komafzettingen met een dikte variërend tussen 0,1 - 0,5 m, afgezet vòòr de eerste bedijking van het gebied. In deze periode is ook een stelsel van ondiepe geulen in het gebied ontstaan. De geulvulling bestaat uit kalkrijke, humeuze sterk siltige klei al dan niet met houtresten. De komafzettingen vormden het oppervlak tijdens de eerste ontginning van het gebied. In de 11e -12e eeuw is een verhoogde weg gemaakt, van sterk tot uiterst siltige klei die lithologisch niet van de komklei te onderscheiden. Het lijkt er op dat men lokale klei heeft gebruikt voor de weg, waarschijnlijk afkomstig uit de greppels die aan weerszijde zijn aangetroffen. De verhoging in het landschap is maximaal circa 1,0 m ten opzichte van de omgeving. Plaatselijk is gebruik gemaakt van een natuurlijke verhoging, een inversierug van een geul. In de top van de komafzettingen en op de verhoogde weg is sprake van een licht ontwikkelde cultuurlaag. Deze cultuurlaag is op het hoogste deel opgenomen in de bouwvoor. De flanken van de weg en de omgeving zijn afgedekt door een pakket zandige klei, geïnterpreteerd als overstromingsafzettingen. Deze afzettingen zijn zeer waarschijnlijk gevormd in de periode dat de Zwijndrechtse waard als gevolg van dijkdoorbraken onder water kwam te staan, tussen circa 1315 en 1332.Archeologie Het onderzoek heeft nederzettingssporen en vondsten opgeleverd uit de periode van de eerste ontginning van de Zwijndrechtse Waard in de 12e eeuw tot de overstromingen van het gebied rond 1315. De voornaamste conclusie hierbij is dat ter plaatse van de Ambachtsezoom een verhoogde weg heeft gelegen met een oost-west oriëntatie, met een voorname boerderij daaraan gelegen, of mogelijk zelfs een herberg. Dit gebouw stond op een verhoogde verbreding van de weg (een terpachtige verhoging gemaakt op de natuurlijke inversierug). Het gebouw stond waarschijnlijk op houten liggers en was gemaakt van houten gebinten en vlechtwerk met leem.Aan beide zijden van de verhoogde weg is een greppelsysteem gevonden. Het verkavelingspatroon van deze eerste ontginning had een compleet andere oriëntatie dan de cope-ontginning in de 14e eeuw na de herinrichting van het gebied. De bewoners van Ambachtsezoom in de 12e-13e eeuw hielden zich vooral bezig met houden van runderen, paarden en varkens. Daarnaast werden enkele akkers en moestuinen onderhouden. Gasten en passanten van de herberg zullen van eten en drinken zijn voorzien en hun paarden van onder andere stalling, hooi, hoefijzers en water.Enkele bijzondere vondsten bieden inzicht in de vele bezigheden van de bewoners: in de winter werd er geschaatst op schaatsen gemaakt van runderbot, kleding (of kleden) werd gestreken met een strijkglas, messen werden geslepen met een wetsteen, waterputten werden gemaakt met behulp van het op elkaar stapelen van houten tonnen en tarwe geoogst met een handzeis. In ondiepe rechthoekige kuilen werden (etens)resten verbrand en vermengd met mest om de akkers mee te verrijken. Overgebleven botten met vleesresten werden aan de honden gevoerd. Het aardewerkassemblage omvat veel schenkkannen en bakpannen, een aanleiding om de aanwezigheid van een herberg te vermoeden.Rood- en witbakkend Maaslands aardewerk (uit België) vormt het grootste deel aardewerk. Daarnaast zijn er importen uit het Duitse Rijnland en andere zuidelijke regio's.De veestapel, in combinatie met enkele akkers en moestuinen, zorgde ervoor dat de bewoners redelijk zelfvoorzienend waren. Voedselvoorraden werden waarschijnlijk aangevuld door handel (aankoop van schapen/geiten en vis) en jacht (op bijvoorbeeld eenden en ganzen). De voedselvoorraden werden mogelijk opgeslagen in een voorraadruimte, waarvan een sleutel is teruggevonden.