In de periode juli t/m oktober 2025 is een archeologisch inventariserend veldonderzoek, verkennende fase uitgevoerd voor het dijktraject tussen Jaarsveld en Klaphek (JAK) aan de noordzijde van de Lek (gemeente Lopik en IJsselstein). Het dijktraject is onderdeel van het project ‘Sterke Lek’ van het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden waarin de Lekdijk tussen Schoonhoven en Amerongen de komende jaren zal worden versterkt.

In eerste instantie is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd (KSP Rapport 23059). Op basis van de gegevens die in het bureauonderzoek zijn verzameld, is voor het plangebied een verwachtingsmodel opgesteld en verwachtingskaart gemaakt. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek en de geplande ingrepen zijn in totaal negentien locaties geselecteerd, waarvoor vervolgonderzoek door middel van verkennende boringen is uitgevoerd.

Op basis van de omvang van de geplande bodemingrepen en de resultaten van het booronderzoek zijn zeven locaties aangegeven die in aanmerking komen voor vervolgonderzoek. - Huisplaats 4-IJS: de heisleuf t.b.v. het pipingscherm kruist de huisplaats over een lengte van ca. 20 m (ca. 65 m2)  vervolg d.m.v. een begeleiding - Stroomgordel van Lage Dijk 7-DP: de verbreding van een watergang over een lengte van ca. 50 m valt binnen de hoge verwachtingszone van de oever van de stroomgordel van Lage Dijk vanaf ca. 0,6 m -mv  vervolg d.m.v. een begeleiding - Locatie 9-DN: ten westen van 9-DN zal een nieuwe watergang worden aangelegd. Deze locatie is niet onderzocht omdat hij buiten het onderzoeksgebied ligt  verkennende boringen - Dijktraject 12-RK: de heisleuf t.b.v. het pipingscherm raakt mogelijk historische en/of archeologische waarde  vervolg d.m.v. proefsleuven - Huisplaats 16-DW: de heisleuf t.b.v. het pipingscherm kruist de huisplaats over een lengte van ca. 15 m (ca. 22 m2)  vervolg d.m.v. diepere verkennende boringen tot 3 m -mv - Huisplaats 17-DW: de heisleuf t.b.v. het pipingscherm kruist de huisplaats over een lengte van ca. 30 m (ca. 45 m2)  vervolg d.m.v. diepere verkennende boringen tot 3 m -mv - Dijktraject 18-DW: de heisleuf t.b.v. het pipingscherm raakt mogelijk historische en/of archeologische waarde  vervolg d.m.v. proefsleuven

De gegeven adviezen zijn gebaseerd op de huidige plannen. Bij aanpassingen van de werkzaamheden (zowel in ligging als in aanlegwijze) moet mogelijk opnieuw gekeken worden of er niet alsnog archeologisch onderzoek nodig is op locaties waar geen vervolgonderzoek is geadviseerd.

Voor het vervolgonderzoek door middel van proefsleuven en archeologische begeleiding is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk dat is goedgekeurd door de bevoegde overheid. Vanwege de beperkte omvang van het verkennende booronderzoek zullen deze locaties worden opgenomen in het PvE voor de proefsleuven en begeleiding en uitgegaan van een gefaseerde onderzoeksstrategie. Eerst wordt met verkennende boringen vastgesteld of binnen de aanlegdiepte van de watergang (inclusief buffer van 30 cm) en heisleuf een potentieel archeologisch niveau aanwezig is. Als een potentieel niveau aanwezig is, kan vervolgens conform het PvE een archeologische begeleiding plaatsvinden van de aanleg van de sloot en/of heisleuf.

Voor de werkzaamheden zoals het aanbrengen van stabiliteitsbermen, aanleg werkstroken en inrichting depotterreinen geldt dat bodemingrepen tot 0,6 m beneden maaiveld geen aantasting vormen voor het archeologische bodemarchief. Als diepere bodemingrepen nodig zijn, dan is afhankelijk van de locatie aanvullend onderzoek nodig.

Voor de locaties waar geen vervolgonderzoek is geadviseerd en ook de zones daarbuiten die al eerder op basis van het bureauonderzoek zijn vrijgegeven (Koeman 2025a/b), wordt een protocol toevalsvondsten opgesteld, inclusief een basis-PvE, zodat bij aantreffen van archeologische resten snel gehandeld kan worden. Dit protocol en PvE worden ter goedkeuring voorgelegd aan de bevoegde overheid.