Econsultancy heeft in opdracht van de heer Veenhuis een opgraving uitgevoerd voor het plangebied aan de Donk 2 te Vessem (zie figuren 1 en 2). In het plangebied, het volledige perceel, worden vijf nieuwe kavels ontwikkeld. Het onderhavige archeologisch onderzoek heeft zich beperkt tot kavel 4.Het archeologisch onderzoek wordt noodzakelijk geacht aangezien de voorgenomen bodemingrepen de vindplaats zouden aangetasten en verloren kunnen gaan. Daarom is het binnen het kader van de Erfgoedwet (2016) verplicht voorafgaand archeologisch onderzoek uit te voeren (zie bijlage 3).Doel van het de archeologische opgraving is het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden die van belang is voor de kennisvorming over het verleden.Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel Op basis van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerd archeologische verwachting opgesteld. Aan de hand van de geologische locatie, bekende archeologische en historische gegevens geldt er een hoge verwachting voor het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum. Voor het Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen geldt er een middelhoge verwachting en een hoge verwachting voor de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd.Aanvullend is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Het bodemprofiel bestaat uit twee humeuze lagen die zijn geïnterpreteerd als een moderne bouwvoor. In het oostelijke en westelijke deel van het plangebied bevindt zich onder de humeuze laag een oude akkerlaag. Er zijn geen vondsten in de boringen aangetroffen, waardoor deze laag niet gedateerd kan worden. In de rest van het plangebied ontbreekt de oude akkerlaag. De onderliggende bestaat uit de C-horizont die een beige tot oranje kleur heeft.Op basis van de boringen wordt er geadviseerd om de locaties met een bodemprofiel bestaande uit een AC-profiel vrij te geven. Daar waar een oude akkerlaag is aantroffen, het oostelijke en westelijke deel van het plangebied, wordt geadviseerd om een proefsleuvenonderzoek uit te voeren.Resultaten Proefsleuvenonderzoek In het oostelijke deel van het plangebied, de locatie van kavel 4 en 5, is een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd door Aeres in 2018. In totaal zijn er acht proefsleuven aangelegd. In deze proefsleuven zijn drie vindplaatsen aangetroffen. Het betrof een vindplaats uit het Mesolithicum op kavel 5 en een vindplaats uit de Middeleeuwen en de late prehistorie in kavel 4. Op basis van dit proefsleuvenonderzoek heeft de gemeente Eersel een selectiebesluit genomen waarin staat dat beide kavels volledig archeologisch onderzocht moeten worden. Vanwege de hoge kosten heeft de opdrachtgever besloten om enkel kavel 4 te onderzoeken door middel van een opgraving en kavel 5 niet verder te ontwikkelen.Gevolgde onderzoeksmethode Naast de eisen zoals omschreven in het PvE is het archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de eisen en normen zoals aangegeven in het protocol 4004 als onderdeel van de BRL 4000. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek is door Aeres Milieu een PvE met een doorstart naar een opgraving opgesteld. De gemeente Eersel heeft dit PvE goedgekeurd.De opgraving heeft plaatsgevonden in twee fases. In eerste instantie is werkput 1 aangelegd. Op basis van de resultaten van deze werkput is besloten in overleg met de bevoegde overheid door nog Rapport 8515.001 versie 2 drie werkputten aan te leggen met als doel om de vindplaats te kunnen begrenzen. In totaal is er een oppervlakte van 1.100 m2 onderzocht.Resultaten Opgraving Uit de opgraving blijkt dat de bodemopbouw bestaat uit een bouwvoor die verploegd is. Bij het ploegen is ook de bovenkant van de C-horizont geraakt. De bouwvoor is zwartgrijs van kleur en is 30 tot 50 cm dik. De onderliggende laag, de C-horizont, bestaat uit geel of oranje zand. De gebioturbeerde laag die tijdens het proefsleuvenonderzoek is aangetroffen, is bij de opgraving niet waargenomen.Tijdens het archeologisch onderzoek zijn in totaal 110 spoornummers uitgedeeld. Na het couperen zijn er elf sporen afgeschreven vanwege de natuurlijke aard. De overige sporen bestaan uit 78 paalkuilen, 19 kuilen en twee spitsporen. De sporen bevinden zich circa 40-50 cm –mv, tussen 22,3 en 22,5 m +NAP.De sporen behoren tot twee structuren. De eerste structuur bevindt zich in het noordelijk deel van de opgravingsput. De kernconstructie bestaat uit drie middenstijlen. De middenstijlen liggen op een afstand van 5,1 m en 6,3 m van elkaar. Deze stijlen zijn fors dieper ingegraven dan de andere sporen (60 - 70 cm diep). In één van de middenstijlen (S38) is nog een paalkern waargenomen. De andere twee middenstijlen waren uitgegraven. Van de wanden is weinig tot niets aangetroffen. In de sporen is handgevormd aardewerk uit de Late-Bronstijd – Vroege-IJzertijd aangetroffen. Uit één van de middenstijlen is een monster genomen voor 14C-datering. Op basis van de resultaten van de 14C analyses blijkt dat deze structuur dateert in de Midden-IJzertijd. De tweede structuur bevindt zich in het zuidelijk deel van werkput 1. De structuur bestaat uit een grote cluster smalle en ondiepe paaltjes. Uit de cluster kan een structuur herleid worden met een kernconstructie van paarsgewijs staande binnenstijlen en middenstijlen. Rondom de kernconstructie zijn meerdere paalkuilen van de wand aangetroffen. Een aantal wandstijlen staan in het verlengde van de binnenstijlparen. De structuur heeft een breedte van 3,6 m (kernconstructie) en 5,6 m (van wand tot wand). De lengte bedraagt 14,3 m. Het aardewerk uit de sporen dateert uit de Midden- en LateIJzertijd. Ook zijn er uit de sporen monsters genomen voor 14C-analyses. Hieruit blijkt dat deze structuur gedateerd kan worden in de Midden- en Late-IJzertijd.Conclusie Op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek werden er in het plangebied twee vindplaatsen uit de IJzertijd en de Late-Middeleeuwen verwacht. De vindplaats uit de IJzertijd is aangetroffen bij de opgraving. De sporen behoren tot een IJzertijd nederzetting uit de Midden- en Late-IJzertijd. Circa 600 meter ten westen van het opgravingsvlak is een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd door VUhbs. Bij dit proefsleuvenonderzoek zijn sporen aangetroffen die behoren tot een vindplaats uit de Late-Bronstijd of IJzertijd. Mogelijk zijn de sporen te relateren aan de bewoningssporen die zijn aangetroffen bij de opgraving. De grenzen van de nederzetting zijn niet aangetroffen bij de opgraving of bij de overige archeologische onderzoeken in de directe omgeving.Tijdens de opgraving zijn alle archeologische sporen ex situ behouden. Er zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk voor de toekomstige plannen op kavel 4.