In opdracht van de gemeente Sittard-Geleen heeft RAAP in de periode januari-april 2018 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) en een archeologische begeleiding uitgevoerd in het plangebied Openbaar tuinengebied Oostelijke Schootsvelden (Fort Sanderbout) te Sittard in de gemeente Sittard -Geleen.Het belangrijkste doel van het onderzoek was om een beter beeld te krijgen van de verdedigingswerken in het gebied rondom fort Sanderbout. De laatste jaren is relatief veel onderzoek uitgevoerd naar de verdedigingswerken en stadsontwikkeling van Sittard. Uit historisch onderzoek blijkt dat reeds in de 13e eeuw een gracht, een wal en een palissade zijn gebouwd. In de 14e eeuw werd al een stadsmuur opgericht maar pas in de 16e eeuw, in het kader van de derde Gelderse oorlog (1538-1542), werd Sittard versterkt. De vestingwerken worden meerdere malen aangepast, geslecht en weer opnieuw aangelegd totdat ze uiteindelijk in 1677 volledig verwoest worden door de Fransen.Zowel het karterend booronderzoek als de archeologische begeleiding had primair tot doel om een beter beeld te krijgen van de omvang en loop van de verdedigingswerken. Tijdens het booronderzoek zijn in eerste instantie zes raaien (A-F) loodrecht op het verloop van de stadswal gezet, vanaf de wal tot aan de oostelijke begrenzing van de tuinen. Binnen deze raaien hadden de boringen een onderlinge afstand van ca. 10 m maar soms zijn aanvullende boringen gezet met een onderlinge afstand van 5 m. Geboord is tot in de pleistocene ondergrond, wat in het oosten veelal reeds vanaf circa 150-200 cm gebeurde maar in het westen soms pas op 350 cm –mv.De boringen laten een vrij homogeen beeld zien waarbij de bodemopbouw wordt gekenmerkt door een bouwvoor met daaronder een opgebrachte laag van ongeveer 50-100 cm die bestaat uit slappe, bruingrijze, sterk zandige leem. Hieronder bevindt zich de natuurlijke bodem of grondsporen zoals de grachten. De natuurlijke ondergrond bestaat uit een zwak ontwikkelde, roodbruine B(t)-horizont, een BC-horizont en uiteindelijk de natuurlijke C-horizont (löss). Tijdens het booronderzoek en de begeleiding zijn behoudens de dubbele stadsgracht en de meest oostelijke, derde gracht ook een tot nog toe onbekende nieuwe gracht en een reeks grondsporen aangetroffen.Bij de dubbele gracht vlak langs de stadswal is duidelijk geworden dat net als de buitenste gracht ook het verloop van de binnenste gracht rekening houdt met fort Sanderbout. Nadat de grachten gedempt waren, is er een laag slappe, bruine leem opgebracht, waarvan de herkomst onbekend blijft. Verrassend was de ontdekking van een nog onbekende gracht, tussen de dubbele gracht en de derde oostelijke gracht. Deze gracht is zes meter breed en (vanaf het huidige maaiveld) circa 2,80 m diep.De grachtvulling wijkt duidelijk af van de andere onderzochte grachten, aangezien geen humusrijke maar alleen lichtgekleurde (bijna natuurlijke) leemvullingen zijn waargenomen. De gracht kon niet overal duidelijk worden aangetoond maar het verloop komt min of meer overeen met de andere grachten: in een ovaalvorm rondom de laatmiddeleeuwse stad. Een scherp verloop in de richting van de stadswal werd uitgesloten, zodat geen functie als bastiongracht lijkt te bestaan. Een datering is moeilijk te geven, aangezien de enige twee scherven uit de Volle Middeleeuwen ook opspit kunnen zijn. Een OSL-monster (M1) uit de vulling kan tijdens vervolgonderzoek mogelijk uitkomst bieden.
Date: 2018-04-30
