Econsultancy heeft in opdracht van BAM Energie en Water Zuid b.v. een opgraving - variant archeologische begeleiding uitgevoerd voor de tracés Begoniastraat 2 t/m 12 en Tulpenstraat 13 t/m 23 in de Bloemenbuurt te Didam (zie figuren 1 en 2). In het plangebied werd een warmtenetwerk aangelegd. De leidingen kwamen in de top van het gele zand (C-horizont) op circa 1 m -mv. Omdat hierbij mogelijk aanwezige archeologische resten verstoord konden worden, was archeologisch onderzoek noodzakelijk.Het onderzoeksgebied is volgens de vigerende archeologische beleidskaart/ archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Montferland deels gelegen in een gebied met een hoge archeologische verwachting, waarbij eventueel aanwezige archeologische resten zijn afgedekt door een dik conserverend dek, en deels in een gebied met een middelhoge verwachting. Volgens het gemeentelijk archeologiebeleid is in dit gebied voor werkzaamheden dieper dan 30 cm en met een oppervlakte van meer dan 250 m2 een archeologisch rapport over de waarde van het te verstoren terrein vereist. Deze onderzoeksplicht is verankerd in het bestemmingsplan middels de dubbelbestemming ‘Waarde - Archeologische verwachting 2’.Voorafgaand aan het huidige onderzoek is voor het gehele plangebied een bureau- en gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij werd vastgesteld dat de noordelijke en zuidelijke delen van het tracé op een relatief hooggelegen dekzandrug met hoge bruine enkeerd gronden liggen, terwijl het centrale deel in een dekzandlaagte met vlakvaaggronden ligt. Met name binnen de hoge delen was een hoge kans op aantreffen van archeologische resten uit alle periodes vanaf het Laat-Paleolithicum. Een groot deel van het tracé begeeft zich echter binnen bestaande wegentracés en stoepen, waarvan de verwachting dat er reeds grootschalige en diepgaande bodemverstorende ingrepen waren uitgevoerd. Bij het booronderzoek zijn in het centraalzuidelijke en noordelijke delen van het tracé een (deels intact) plaggendek met hieronder een restant van de natuurlijke holtpodzolbodem aangetroffen.Op basis van de bevindingen van het vooronderzoek is geconcludeerd dat er in het deel van het tracé sprake kan zijn van een archeologische vindplaats. Het zou dan voornamelijk kunnen gaan om restanten van bewoningsactiviteiten in combinatie met landgebruik uit de Romeinse tijd of Vroege-Middeleeuwen. Gezien de geplande ontwikkeling/bodemingreep is geadviseerd de graafwerkzaamheden ter plaatse van het tracé ter hoogte van de Begoniastraat en de Tulpenlaan, een oppervlakte van circa 250 m2, archeologisch te begeleiden.De opgraving - variant archeologische begeleiding vond plaats gedurende 3 werkdagen op 30 november, 1 december en 13 december 2021. De projectleiding was in handen van Iris Rom (archeoloog). De wetenschappelijke leiding van het archeologisch onderzoek was in handen van specialist fysische geografie Emile ten Broeke en Senior KNA-archeoloog Femke Heijting. Doel van het de archeologische opgraving was het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden die van belang is voor de kennisvorming over het verleden.Gevolgde onderzoeksmethode Er zijn bij het onderzoek twee werkputten aangelegd met een totale oppervlakte van 108,6 m2 (figuur 3, Tabel II). Dit is een kleiner oppervlak dan de vooraf in het PvE gestelde oppervlakte van 250 m2, omdat voor de aanleg van het warmtenet slechts een vlak met een breedte van 1,20 m nodig was, in plaats van de in het PvE vermelde breedte van 2,5 meter.Resultaten opgraving Bij de opgraving- variant archeologische begeleiding, zijn archeologische resten aangetroffen daterend vanaf de Vroege-IJzertijd tot aan de Nieuwe tijd.Hoewel de bodem in delen van het onderzoeksgebied verstoord was, werd er in overeenstemming met het vooronderzoek onder recente lagen een intact plaggendek aangetroffen. De in het vooronderzoek aangetroffen restant van de holtpodzolbodem is echter niet aangetroffen. Het plaggendek gaat middels een sterk gebioturbeerde A/C-overgangslaag over in de C-horizont. Bij de bouw van de woonwijk hebben wel grootschalige bodemingrepen plaatsgevonden. Dit was ook zichtbaar in het opgravingsvlak. Met name in Wp 2 was een groot deel van de bodem tot ver in de C-horizont verstoord.De Vroege-IJzertijd restanten bestaan uit enkele sporen en vondsten. De sporen, aangetroffen in de top van de C-horizont, lijken zich met name richting de hogere delen in het landschap te bevinden in het zuiden van het onderzoeksgebied. De sporen bestaan uit enkele kleine greppels, paalkuilen en een grote voorraadkuil. Ze lijken te behoren tot de periferie van een boerenerf wat tijdens de Vroege-, en mogelijk ook de Midden-, IJzertijd in gebruik was. De bewoning zelf bevindt zich buiten het onderzoeksgebied, mogelijk richting het zuiden van het onderzoeksterrein. Vondsten komen uit de sporen en deels uit het plaggendek, waar ze tijdens de latere de bewerking van het land in terecht zullen zijn gekomen, De jongere Laat-Middeleeuwse en Nieuwetijdse vondsten zijn met name afkomstig uit het plaggendek. Één kuil (S5) is mogelijk ook aan deze periode toe te schrijven. Het plaggendek is waarschijnlijk vanaf de 13e eeuw opgebracht en in gebruik gebleven tot de bouw van de huidige woonwijk.
