Plangebied Melkhal aan de Raiffeisenstraat te Enschede RAAP Adviesdocument 1069

In opdracht van VincentSpikker BV heeft RAAP in het plangebied De Melkhal te Enschede een proefsleuvenonderzoek en een opgraving uitgevoerd. Aanleiding voor dit onderzoek vormt het voornemen om het plangebied te ontwikkelen voor woningbouw. Het voorgaande proefsleuvenonderzoek heeft aangetoond dat in de ondergrond een behoudenswaardige archeologische vindplaats aanwezig is in het zuidoostelijk deel van het plangebied, langs de Raiffeisenstraat. Omdat het niet mogelijk is om deze vindplaats duurzaam in de ondergrond te behouden, is door de bevoegde overheid besloten dat de aanwezige archeologische resten dienen te worden opgegraven.

    Het voornaamste doel van het proefsleuvenonderzoek was het toetsen en waarderen van eventueel aanwezige vindplaatsen. Het voornaamste doel van de opgraving was het veiligstellen van de wetenschappelijke informatie (behoud ex situ).

    Uit het onderzoek is gebleken dat de laaggelegen bodem in het plangebied door de eeuwen heen flink is opgehoogd. Onder een recente bouwvoor en subrecente ophogingen was in een groot deel van het plangebied, vooral in de zuidelijke helft, nog een meerfasig plaggendek aanwezig dat tussen 1700- 1900 is opgeworpen. De onderzijde van het plaggendek is door de natte omstandigheden op enkele plekken vergrijsd en ook gebioturbeerd door plantenwortels en diergangen. Mogelijk is hier deels ook een oud maaiveldniveau uit de late middeleeuwen of ouder aanwezig, gezien de bioturbatie en de ijzerinspoeling. Op enkele locaties waren restanten van een natte B-horizont aanwezig, maar over het algemeen was deze al eerder afgetopt. De noordelijke helft van het plangebied was vrijwel geheel verstoord tot in de natuurlijke bodem door twintigste-eeuwse graafwerkzaamheden bij de aanleg van de gebouwen voor de coöperaties, maar er zijn aanwijzingen dat hier ooit ook een podzolbodem aanwezig was.

    In het plangebied zijn in het zuidoosten, onder de voormalige parkeerplaats aan de Raiffeisenstraat, sporen aangetroffen van drie vindplaatsen. De oudste vindplaats bestaat uit karrensporen en geïsoleerd gelegen paalkuilen, kuilen en ondiepe greppels uit de zeventiende eeuw of ouder. De karrensporen vormen samen twee wegen, oude zandwegen komende vanaf de huidige Hengelosestraat. De geïsoleerd liggende sporen van vindplaats 1 vormen geen structuren en zijn de weerslag van met name ondiepe akkergreppels, ploegsporen en opgevulde kuilen die mogelijk reeds van nature deels aanwezig waren op de locatie.

    De jongste vindplaats is vindplaats 2 en bestaat uit de muurfundamenten, resten van bakstenen vloerniveaus, bezinkputten en waterputten behorende bij drie voormalige woningen langs de Tuk (huidige Raiffeisenstraat). Daarnaast is bestrating teruggevonden dat tussen de woningen was gelegen. De muurfundamenten horen bij aanbouwen op het achtererf van de woningen. De eerste woning werd rond 1838 gebouwd en de laatste woning werd in 1961 gesloopt. Historisch onderzoek toont aan dat de eigenaren van de woningen uit de midden- en topklasse van de samenleving stammen. De woningen zijn een investering / belegging voor deze mensen, gezien de ligging van de woning aan een nieuwe straat en tegenover de eerste textielstoomfabriek van Enschede.

    Vindplaats 3 wordt gevormd door vier palenrijen die samen een perceelsindeling vormen. De grens van deze percelen komt deels overeen met de indeling op het kadast raal minuutplan uit 1811-1832. De oriëntatie en ligging van de palenrijen geven aanwijzingen dat de perceelsindeling in grote lijnen in de nieuwe tijd hetzelfde is gebleven. Drie palenrijen dateren na 1700, omdat ze hun oorsprong hebben in de niveaus van het plaggendek, één rij dateert minimaal na 1800 vanwege de oorsprong / ligging aan de top van het plaggendek.

    De overige sporen in het plangebied die niet aan een specifieke vindplaats zijn toegewezen betreffen met name (afval-)kuilen die dateren na 1850. Van de periode na 1900 zijn de muurfundamenten terug gevonden van enkele gebouwen van de coöperaties die op het terrein hun activiteiten ontplooiden in de twintigste eeuw. Onder andere de fundamenten van het kantoorgebouw van de Lonneker Landbouwersvereniging en handelsmaatschappij waren aanwezig zijn teruggevonden.
Identifier
DOI https://doi.org/10.17026/dans-xwj-3vm3
PID https://nbn-resolving.org/urn:nbn:nl:ui:13-09-oo9k
Metadata Access https://easy.dans.knaw.nl/oai?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_datacite&identifier=oai:easy.dans.knaw.nl:easy-dataset:266132
Provenance
Creator RAAP Archeologisch Adviesbureau
Publisher Data Archiving and Networked Services (DANS)
Contributor Overijssel; RAAP Archeologisch Adviesbureau
Publication Year 2023
Rights info:eu-repo/semantics/openAccess; DANS License; https://dans.knaw.nl/en/about/organisation-and-policy/legal-information/DANSLicence.pdf
OpenAccess true
Representation
Language Dutch; Flemish
Resource Type Dataset
Format jpg/jpeg file; excel xml; geography markup language; pdf portable document format
Discipline Ancient Cultures; Archaeology; Humanities
Spatial Coverage (6.889 LON, 52.224 LAT); Overijssel; Enschede; Enschede; De Melkhal; 34F (kaartblad)